|
CHOLONEK czyli dobry pan Bóg z gliny, Janosch, ZNAK 2011 opr.tw Nowa, nieocenzurowana wersja kultowego Cholonka!
Książka na osiemdziesiąte urodziny Janoscha!
Janosch, popularny na świecie autor i ilustrator ponad stu
książeczek dla dzieci, w legendarnej już powieści Cholonek, czyli
dobry Pan Bóg z gliny w drapieżny i groteskowy sposób opisał krainę
zapamiętaną ze swojego dzieciństwa, które przeżył w małej
robotniczej osadzie na obrzeżach Zabrza. W pierwszym polskim
wydaniu (1975) powieść została ocenzurowana i dopiero w tej edycji
fragmenty opowiadające o „wyzwoleniu” Śląska i wyczynach Armii
Czerwonej docierają do polskiego czytelnika. Do czasu ukazania się
Piątej strony świata Kazimierza Kutza Cholonek pozostawał jedyną
wielką powieścią o Śląsku, powieścią najprawdziwszą - i
najzabawniejszą.
Bohaterowie Janoscha, pazerni i prymitywni, kurzą machorkę, chlają
brunatną gorzałę, kopulują na mniej lub bardziej wymyślne sposoby,
starają się wypełnić swoje żałosne życie małymi radościami,
rozpaczliwie aspirując do lepszej egzystencji. Świat ten,
wypełniony biedą, mozołem i cierpieniem, okrutnie doświadczany
przez historię (narastanie hitleryzmu, jego apogeum i upadek),
opisywany jest przez Janoscha, z bezlitosną czułością - ludzie, ze
swoją szpetotą i podłościami, budzą współczucie, a z ich
tragicznych losów i nieszczęść głośno się śmiejemy. Pisarz bowiem
egzorcyzmuje ten koszmar satyrą i purenonsensem. Nieprawdopodobne
anegdoty, duch sowizdrzalskiej narracji połączony z empatią dla
bohaterów i elegijną serdecznością dają w rezultacie niepowtarzalną
magiczną aurę, która zapewniła Cholonkowi na Śląsku status książki
prawdziwie kultowej. To klasyka i kwintesencja śląskiego humoru:
dosadnego, rubasznego, przaśnego, balansującego na granicy
wulgarności, ale broniącego się przed nią absurdem i groteską.
To także lekcja ludowej mądrości uczącej, że w najbardziej
nieludzkich warunkach i w najbardziej animalnych istotach zwycięska
okazuje się chęć życia, cieszenia się nim - wbrew wszystkiemu.
|