Najdawniejsze dzieje Lublina, obejmujące okres do połowy XIV wieku, są wciąż bardzo słabo znane. Powodem tego stanu rzeczy jest niewielka liczba źródeł do historii miasta pochodzących sprzed XV wieku. W efekcie jesteśmy wciąż zdani na domysły, uzupełniane hipotezami stawianymi przez historyków, archeologów czy historyków sztuki – często efektownymi, ale nie zawsze wytrzymującymi próbę czasu przy merytorycznej weryfikacji z innymi poglądami. Powyższe uwagi odnoszą się do szeregu zagadnień dotyczących początków Lublina, a jednym z nich jest kwestia kolejności powstania najstarszych kościołów tego miasta. Zagadnienie to jest o tyle istotne, że może być rozpatrywane w ramach odtwarzania dziejów innych polskich miast, jako że Lublin należał do kilku najważniejszych osiedli miejskich Królestwa Polskiego od czasów jego zjednoczenia, a także Rzeczypospolitej aż do rozbiorów. Obecnie za najstarszą świątynię Lublina uchodzi wśród większości badaczy kościół pod wezwaniem św. Mikołaja na wzgórzu Czwartek. Panuje przekonanie, że jeszcze w okresie przedlokacyjnym na Czwartku istniała osada targowa (co potwierdzać ma nazwa przedmieścia), a wezwanie tamtejszego kościoła ma być dodatkowym argumentem za istnieniem tej osady, bowiem jest ono interpretowane przede wszystkim jako wezwanie kupieckie.
Niniejsza praca stanowi próbę zweryfikowania przedstawionego powyżej poglądu w świetle źródeł pisanych i archeologicznych, którymi obecnie dysponujemy. Dodatkowo przedstawione poniżej tezy mają, w założeniu autora, stanowić propozycję nowego ujęcia początków lubelskiego ośrodka kościelnego, bez obciążenia w postaci silnie utrwalonych, lecz pozbawionych uzasadnienia źródłowego, poglądów w tej kwestii.